Cijfers

In Nederland werken volgens de KNMT in 2014 naar schatting in totaal 12.700 erkende zorgverleners in de mondzorg. Hieronder bevinden zich: 8.653 tandartsen (werkzaam in ongeveer 6.000 tandartspraktijken), 334 orthodontisten, 271 kaakchirurgen, 3.216 mondhygiënisten en 317 tandprothetici.

Gemiddeld gaat 78% van de Nederlanders minstens één keer per jaar naar de tandarts. Gemiddeld hebben Nederlanders die de tandarts bezoeken 2,7 contacten per jaar met de tandarts. Ter vergelijking: Nederlanders hebben gemiddeld 4,1 contacten met de huisarts per jaar. De patiënt waardeert de tandarts al vier jaar op rij met een 7,9. De tandarts verleent vooral preventieve zorg: de reden voor tandartsbezoek is in 63% van de gevallen een periodieke controle (bron: CBS). Het aantal mensen met een volledig kunstgebit wordt geschat op 2 miljoen en het aandeel daalt (bron: Nivel).

Verwacht wordt dat de vraag naar mondzorg op (middel)lange termijn groot zal blijven omdat:

De Nederlandse bevolking haar eigen gebit langer houdt waardoor langduriger mondzorg nodig is;
Het aantal oudere Nederlanders door de vergrijzing toeneemt. Deze bevolkingsgroep vraagt om meer complexe behandelingen op het gebied van o.a. de parodontologie, implantologie en kroon- en brugwerk;
Door populaire “make-over” programma’s de vraag naar cosmetische behandelingen stijgt. Naast een stijgend aantal kinderen (nu 55% van het aantal kinderen) kiezen ook steeds meer volwassenen op latere leeftijd er voor om iets aan hun gebit te laten doen. Ruim 10% van de patiënten die gebruik maken van orthodontische zorg is volwassen. De orthodontische behandeling van volwassenen is over het algemeen complexer van aard dan de behandeling van jeugdigen.
De tandarts kost de Nederlander volgens beroepsorganisatie KNMT, gemiddeld 200 euro per jaar (2012).

De premies voor aanvullende tandartsverzekeringen gingen tussen 2008 en 2013 met ruim 20% omhoog. De maximale netto vergoeding daalde in diezelfde periode met 13,6%. Consumenten hebben de afgelopen jaren dus meer geld betaald voor hun aanvullende tandartsverzekering, terwijl ze minder vergoed kregen (De Telegraaf, sept. 2013).

De tandartsen in Nederland hebben een door de AFM-goedgekeurde verzekering voor mondzorg geïntroduceerd, een initiatief van tandartsverenging KNMT. KNMT wil met de verzekering een alternatief bieden voor de bestaande tandartsverzekeringen, die de laatste jaren steeds vaker worden opgezegd terwijl mondzorg hard nodig is (FD, oktober 2013).

Tandartsen

Er zijn ongeveer 6.000 tandartspraktijken. In ongeveer 60% van de gevallen betreft het een solopraktijk. Bij de meeste praktijken is nog ruimte om nieuwe patiënten aan te nemen, meestal wel onder voorwaarden, bijv. een gezinslid dat al in de praktijk staat ingeschreven (KNMT, Stand van de mondzorg 2014).

De gemiddelde tandartsendichtheid op 1 januari 2013 is 1.917 inwoners per tandarts. Er zijn aanzienlijke verschillen in de dichtheid van tandartsen tussen de diverse regio’s.

Ongeveer 64% van de ingeschreven tandartsen is man, maar het aandeel vrouwelijke tandartsen neemt snel toe. Onder de 39 jaar is meer dan de helft (57%) vrouw (KNMT, Staat van de Mondzorg, 2014).

De grote tandartsketens zijn in opmars: ongeveer 5% van de tandartspraktijken behoort inmiddels tot een keten. Meestal hebben deze vestigingen meerdere stoelen en is het gemiddeld aantal patiënten dat ze dagelijks behandelen groter dan bij een solopraktijk, o.a. vanwege ruimere openingstijden.

Orthodontisten

Er zijn in 2014 in Nederland 334 orthodontisten werkzaam. Het merendeel hiervan is man (61%) maar net als bij tandartsen neemt het aandeel vrouwen toe. Voor de opleiding tot orthodontist zijn per jaar slechts negen plaatsen beschikbaar terwijl het aantal studenten dat deze opleiding wil volgen veel groter is. Er is globaal 1 FTE orthodontist op 62.000 inwoners. Dat is binnen Noord Europa een relatief lage dichtheid (bron: NZa).

Mondhygienisten

Er zijn ongeveer 3.200 mondhygiënisten in Nederland werkzaam. De laatste jaren stijgt het aanbod snel. De meeste mondhygiënisten (97%) zijn vrouw en 60% is jonger dan 40 jaar. Ongeveer 65% van de mondhygiënisten werkt parttime. Mondzorgkunde is een 4 jarige HBO opleiding waarbij de overheid de instroom reguleert door het aantal instellingen dat de opleiding aan mag bieden te beperken tot 4. Voor het schooljaar 2014/2015 geldt een numerus fixus van 325. Na afronding mogen ze zelfstandig een praktijk opzetten, maar ook in een samenwerkingsverband gaan werken of in loondienst van een tandarts treden (bron: KNMT, Staat van de mondzorg 2014).

Tandprothetici

Er zijn in Nederland ongeveer 371 tandprothetici werkzaam. De meeste zijn man en werken fulltime. Een tandprotheticus kan partiële protheses en overkappingsprothese op wortels of implantaten aanmeten en vervaardigen. Een tandprotheticus heeft de (vierjarige) opleiding Tandprothetiek afgerond (bron: NZa en KNMT).